Biblioteca Pública de Baiona

Descrición

A Biblioteca Municipal e Arquivo Histórico de Baiona ubícase no antigo Hospital Sancti Spiritus, construído no século XVI na antiga Colexiata de Santa María. Trátase dun edificio dos dúas plantas incrustado na pendente do casco histórico, que conta cun xardín cunha horta e o seu corresponte pozo, e un patio interior. Dentro do patio atópanse dúas escaleiras de acceso á planta primeira e dúas tallas en pedra: un peregrino e unha efixie do Apóstolo Santiago.

A intervención pretende organizar o novo programa de biblioteca e arquivo dunha maneira clara e sinxela. Desde o punto de vista patrimonial, a súa ambición é recuperar o protagonismo perdido dos singulares espazos exteriores, patio e xardín, debido ás numerosas transformacións sufridas ao longo do tempo.

En planta baixa, un gran zaguán atravesa lonxitudinalmente o edificio e ordena todas as circulacións da biblioteca. Como unha rúa interior, comunica a entrada principal coa saída. Este groso muro de sillares de granito acolle as fiestras existentes, os accesos a outras estancias e un novo nicho para sentarse e reúne as diversas pezas arqueolóxicas halladas no edificio orixinal. Fronte a el, un volume de madeira agrupa o programa de Arquivo Municipal, os servizos e o ascensor.

A sala polivalente e a biblioteca infantil ábrense directamente ao patio e a súa actividade pode estenderse ao exterior. Unha serie de curvas de distintas aperturas definen o perímetro da sala infantil para adaptarse á fragmentada xeometría orixinal e conferirlle unha identidade propia. Este paramento curvo incorpora as estanterías e deixa pequenos intersticios ocultos detrás da dobre pel de madeira, como un guiñol ou o gardarroupa. 

A porta de entrada desde o zaguán de acceso é unha grosa estantería pivotante, unha porta segreda que queda integrada co resto de estanterías cando está pechada. Paredes e teitos, tamén de madeira, perfóranse cunhas aspas para resolver as tomas de ventilación. Os nenos poden sentarse no solo, terminado cun material téxtil, que se plega sobre os paramentos verticais para formar pequenos planos inclinados sobre os que recostarse. 

Algunhas solucións de planta baixa anuncian o tratamento da biblioteca na planta superior, como as perforacións circulares da porta de acceso e o cerramento lateral da escaleira ou o tratamento material e espacial da sala infantil.

A organización de planta primeira tamén para a sala de lectura, que discorre sen interrupcións ao seu ao redor. Unha dobre envolvente de madeira de arce delimita por completo esta sala e xera unha banda funcional concéntrica de espazos interticiais como cabinas de estudo individual, aseos, despachos e área de lectura informal. O solo está resolto co mesmo material que os paramentos verticais, así como a cuberta interior, que se triangula para adaptarse ás necesidades técnicas e dimensionais da estrutura e as instalacións.

O grosor deste porche evidénciase nos lucernarios de cuberta, grandes troncos de cono brancos e, nas salas perimetrais, que, como os antigos gabinetes de lectura relixiosa, adósanse á fachada do vello edificio.

As fachadas interiores recórtanse, perfóranse e inscríbense para conectar os espazos a un e outro lado e para construír ámbitos de identidade propia. O espazo resultante, definido por unha envolvente monomaterial, é gráfico e espacial. A súa escala fluctúa con ambigüedade entre a condición afectiva e doméstica do moble e o gran arca que acolle no seu interior individuos e materiais heteroxéneos.